Ναός στα Μέσα Μουλιανά Σητείας.

Ο σημερινός ναός που βλέπουμε είναι επέκταση ενός μικρότερου αρχικού ναού που χτίστηκε γύρω στο 1600 με 1650 μ.Χ .Όταν χτίστηκε αυτός ο ναός περιλάμβανε μόνο το μισό του κεντρικού κλίτους που έχει και τον τρούλο.

100 χρόνια αργότερα ο ναός επεκτάθηκε προς τα αριστερά και έτσι δημιουργήθηκε άλλο ένα κλίτος που τιμάται στον Άγιο Χαράλαμπο παραμένοντας όμως στο ίδιο μήκος με το αρχικό κλίτος.

Το αρχικό μήκος του ναού ήταν το μισό του σημερινού μήκους .  Η τελευταία επέκταση και προς τα δυτικά έγινε στις 13 Σεπτεμβρίου του 1830, σύμφωνα με την επιγραφή που υπάρχει στην είσοδο, και χτίστηκε το τρίτο κλίτος που τιμάται στην Αγία Τριάδα.

Αυτή είναι και η τελευταία μορφή του ναού και έτσι μεγάλωσε και το μήκος του.

Δραστηριότητα.

Κατά το σχολικό έτος 2007-2008 ασχοληθήκαμε με όλα τα παιδιά του Γυμνασίου Τουρλωτής με το Ναό του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου που βρίσκεται στα Μέσα Μουλιανά στη Σητεία. Σκοπός μας ήταν η ανάδειξη της ιστορίας του Ναού ο οποίος χρονολογείται απο το 1600 με 1650 περίπου. Στην φωτογραφία όταν επισκεφθήκαμε τον Ναό δεν φαίνονται όλοι.Αρκετοί ισχυρίστηκαν ότι δεν έχουν φωτογένεια.

Τελική κρίση.

Μόλις μπαίνουμε στον Ναό του Αφέντη Χριστού στην είσοδο αριστερά βλέπουμε μια φορητή εικόνα της Μεταμόρφωσης. Προχωρώντας πιο μέσα μένουμε έκθαμβοι καθώς παρατηρούμε ότι όλες οι επιφάνειες του ναού είναι αγιογραφημένες. Πάνω από την είσοδο στην δυτική πλευρά του ναού βρίσκεται μια επιβλητική τοιχογραφία που αναπαριστά την τελική κρίση κατά την Δευτέρα Παρουσία του Χριστού.

Ο Χριστός είναι ένθρονος και περιστοιχίζεται από αγγέλους, δεξιά του είναι η Θεοτόκος και αριστερά του ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος. Στη βάση της εικόνας βλέπουμε τους δώδεκα αποστόλους καθισμένους σε θρόνους και επίσης από το θρόνο του Χριστού ξεκινάει προς τα αριστερά ο πύρινος ποταμός ενώ στα δεξιά του είναι οι δίκαιοι στον παράδεισο. Πιθανόν εξαιτίας αυτής της τοιχογραφίας ονομάστηκε ο ναός «Αφέντης Χριστός». Η συγκεκριμένη εικόνα μας θυμίζει το αγιογραφικό χωρίο του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου στο κεφ. 19 στιχ.28 που ύστερα από ερώτηση του Αποστόλου Πέτρου, τι θα γίνει με αυτόν και τους άλλους μαθητές του Χριστού ,που άφησαν τα πάντα και ακολούθησαν το Διδάσκαλό τους και αναφέρεται στο στίχο 28: «ο δε Ιησούς είπεν αυτοίς• αμήν λέγω υμίν ότι υμείς οι ακολουθήσαντές μοι, εν τη παλιγγενεσία, όταν καθίση ο Υιός του ανθρώπου επί θρόνου δόξης αυτού, καθίσεσθε και υμείς επί δώδεκα θρόνους κρίνοντες τας δώδεκα φυλάς του Ισραήλ.» Το λυπηρό είναι ότι ο χρόνος και η υγρασία έχουν καταστρέψει ένα μεγάλο μέρος της εικόνας.

Δραστηριότητα.

Το σχολικό έτος 2009-2010 ασχοληθήκαμε στην ΄Γ Τάξη του Γυμνασίου του Χανδρά με έναν καταπληκτικό ναό του 14ου αιώνα ο οποίος είναι όλος αγιογραφημένος εσωτερικά απο τότε που χτίστηκε.Τα παιδιά ανέλαβαν την φωτογράφηση του εσωτερικού του Ναού και την ερμηνεία των αγιογραφιών ψάχνοντας τα εικονιζόμενα γεγονότα μέσα απο την αγία γραφή. Όλο το υλικό συγκεντρώθηκε και παρουσιάστηκε στην τοπική κοινωνία.

Ο Ναός του Αφέντη Χριστού στο Παντέλι του Χανδρά.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΑΟΥ

Η μορφή του σημερινού ναού που βλέπουμε είναι όπως ακριβώς κτίστηκε στα τέλη του 14ου με αρχές του 15ου αιώνα. Δεν έχει γίνει καμία επέκταση ή προσθήκη και ο αρχιτεκτονικός ρυθμός του είναι Βασιλική. Είναι αφιερωμένος στην Μεταμόρφωση του Σωτήρος και πανηγυρίζει στις 4 Αυγούστου. Έχει καταπληκτικές τοιχογραφίες με σπάνια θεματολογία. Τίθεται το ερώτημα όμως ,πως βρέθηκε ο ναός αυτός σε μια σχετικά ερημική τοποθεσία μέσα στις ελιές και μακριά από τα γύρω χωριά. Η πιθανότερη απάντηση είναι ότι ο κτήτορας ήταν κάποιος πλούσιος γαιοκτήμονας που έκτισε το ναό μέσα στο λιόφυτο και ίσως να τάφηκε αργότερα κάτω από το δάπεδο. Μια άλλη άποψη είναι ότι εκεί υπήρχε κάποιο μοναστήρι και για ιεραποστολικούς λόγους αγιογραφήθηκε όλο το εσωτερικό του Ναού.

Κατά το σχολικό έτος 2009-2010 στο πλαίσιο των πολιτιστικών-περιβαλλοντικών προγραμμάτων μας δόθηκε η ευκαιρία να ασχοληθούμε πιο πρακτικά και πιο αναλυτικά με θέματα που συναντάμε στην διδακτική ύλη των μαθημάτων της ιστορίας και των θρησκευτικών. Έτσι αποφασίσαμε συλλογικά να εκμεταλλευτούμε αυτή την ευκαιρία και να αξιοποιήσουμε τον χρόνο και τις γνώσεις μας από τα μαθήματα, παρουσιάζοντας τα αποτελέσματα της συλλογικής εργασίας μας που περιέχουν φωτογραφίες και σχόλια, ιστορικά και θεολογικά.